Polska oficjalnie przystąpiła do realizacji europejskiego programu satelitarnego IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite), którego celem jest stworzenie nowoczesnego systemu bezpiecznej łączności satelitarnej dla państw Unii Europejskiej. Jednocześnie podpisano porozumienia z liderami konsorcjum SpaceRISE, odpowiedzialnego za budowę i rozwój konstelacji satelitów.
Umowę dotyczącą udziału Polski w projekcie IRIS² podpisali minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński oraz komisarz UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andrius Kubilius. Polski wkład w przedsięwzięcie wyniesie 656 mln euro (około 2,8 mld zł) i zostanie sfinansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy.
Strategiczna inwestycja w bezpieczeństwo
Dzięki udziałowi w programie Polska stanie się jednym z głównych uczestników europejskiego systemu bezpiecznej łączności satelitarnej, finansując około 10 proc. całego projektu. System IRIS² ma zapewnić niezależną od podmiotów zewnętrznych komunikację dla administracji publicznej, służb bezpieczeństwa, sektora obronnego oraz użytkowników cywilnych.
Projekt jest odpowiedzią na rosnące wyzwania związane z bezpieczeństwem Europy, w tym konflikty zbrojne, zagrożenia hybrydowe, cyberataki oraz skutki katastrof naturalnych. Wykorzystanie nowoczesnych technologii, w tym szyfrowania kwantowego, ma zagwarantować wysoki poziom ochrony przesyłanych danych i odporność systemu na zakłócenia.
Współpraca z konsorcjum SpaceRISE
Równolegle do podpisania umowy dotyczącej IRIS², wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Tomasz Szymański zawarł dwa memoranda z firmami SES i Eutelsat, liderami konsorcjum SpaceRISE, które odpowiada za realizację europejskiej konstelacji satelitarnej.
Porozumienia otwierają Polsce drogę do bezpośredniego udziału w budowie infrastruktury kosmicznej oraz rozwoju zaawansowanych usług satelitarnych. W ramach projektu kraj uzyska dostęp do dedykowanych satelitów umieszczonych zarówno na średniej (MEO), jak i niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO), co pozwoli na zapewnienie bezpiecznej i autonomicznej komunikacji o zasięgu globalnym.
Polska regionalnym hubem komunikacji satelitarnej
Jednym z najważniejszych elementów przedsięwzięcia będzie utworzenie w Polsce infrastruktury naziemnej systemu. Powstaną m.in. centrum dowodzenia, Point of Presence oraz Brama Dostępu (Gateway) połączone z rządową siecią światłowodową GovNet.
Infrastruktura ta ma pełnić rolę regionalnego węzła dla państw Europy Północnej i regionu Morza Bałtyckiego. Już dziś zainteresowanie współpracą w tym zakresie wyrażają kraje nordyckie, które rozważają wykorzystanie polskiej infrastruktury przy rozwijaniu własnych zdolności satelitarnych.
Szansa dla polskiego przemysłu kosmicznego
Udział w projekcie to również impuls rozwojowy dla krajowego sektora kosmicznego, który zrzesza blisko 400 firm. Polskie przedsiębiorstwa będą mogły uczestniczyć w łańcuchu dostaw dla programu IRIS², zdobywać nowe kompetencje technologiczne oraz współpracować z największymi europejskimi podmiotami branży kosmicznej.
Według szacunków przedstawianych przez MSWiA każda złotówka zainwestowana w projekt może przynieść gospodarce nawet pięciokrotny zwrot w postaci nowych miejsc pracy, rozwoju zaawansowanych technologii, oprogramowania szyfrującego czy produkcji terminali komunikacyjnych.
Konstelacja przyszłości
IRIS² to jeden z najważniejszych projektów kosmicznych realizowanych obecnie przez Unię Europejską. Zakłada budowę konstelacji blisko 300 satelitów rozmieszczonych na niskiej i średniej orbicie okołoziemskiej. Pierwsze zdolności operacyjne systemu mają zostać osiągnięte w 2029 roku, a pełna funkcjonalność planowana jest na lata 2031-2032.
Połączenie udziału w programie IRIS² z podpisanymi memorandum o współpracy z konsorcjum SpaceRISE stawia Polskę w gronie kluczowych partnerów europejskiej infrastruktury kosmicznej, wzmacniając zarówno bezpieczeństwo państwa, jak i potencjał rozwojowy krajowej gospodarki technologicznej.
