EURATOM

Euratom to program badawczo-szkoleniowy Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej na lata 2021–2025. Decyzją Rady Unii Europejskiej program został przedłużony o kolejne 2 lata, na okres 2026-2027, umożliwiając tym samym dalsze prowadzenie badań nad bezpieczeństwem jądrowym, ochroną radiologiczną, gospodarowaniem odpadami promieniotwórczymi oraz syntezą jądrową.

Badania jądrowe w istotnym stopniu przyczyniają się do zrównoważenia środowiskowego i wspierają walkę ze zmianami klimatu dzięki zmniejszeniu zależności Unii od importowanej energii. Natomiast badania naukowe w dziedzinie ochrony radiologicznej umożliwiają udoskonalenie technologii medycznych, z których korzysta wielu obywateli, mogą również prowadzić do korzystnych zmian w innych sektorach, takich jak przemysł, rolnictwo, ochrona środowiska i bezpieczeństwo. Równie ważny jest wkład badań jądrowych w osiągnięcie zero emisyjności systemu energetycznego w sposób bezpieczny, wydajny i pewny.

Strona programu Euratom prowadzona przez Komisję Europejską.

Program dzieli się na 2 obszary:

• Euratom Fission

Obejmuje zagadnienia dotyczące rozszczepienia jądra atomowego i ochrony przed promieniowaniem radioaktywnym oraz jego wykorzystanie w medycynie i innych obszarach.

• Euratom Fusion

Obejmuje badania nad fuzją jądrową w celu wykorzystania plazmy w energetyce, które  to rozwiązania,  pozwolą na przejście od badań czysto teoretycznych, do badań związanych z projektowaniem, budowaniem i wykorzystywaniem takich instalacji jak ITER. Pozwoli to na poczynienie postępów w zakresie wykorzystania fuzji do produkcji energii elektrycznej.

Budżet programu wynosi 1.382 mld euro, w tym:

• 583 mln euro na działania w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie syntezy jądrowej (Fusion)
• 266 mln euro na działania w zakresie rozszczepienia jądrowego, bezpieczeństwa i ochrony przed promieniowaniem (Fission)
• 532 mln euro na działania podjęte przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC)

Większość programu, w szczególności badania w dziedzinie energii pochodzącej z syntezy jądrowej, gospodarowania odpadami i ochrony przed promieniowaniem, będzie prowadzona w ramach współfinansowanych partnerstw europejskich. Koncentracja działań będzie skierowana zwłaszcza na tematy dotyczące zastosowania promieniowania jonizującego w celach innych niż energetyczne. np. poprzez powiązanie z działaniami programu Horyzont Europa – Zdrowie oraz europejskim planem walki z rakiem. Będzie on również rozwijał synergię z innymi obszarami (np. sztuczną inteligencją i robotyką).

Program wspiera również mobilność naukowców zajmujących się tematyką jądrową w ramach działań Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA) programu Horyzont Europa. Informacje o tym aspekcie programu Euratom znajdziecie Państwo na stronie Działania Marii Skłodowskiej-Curie – NAWA.

Program pracy Euratom na lata 2023–2025 został zaktualizowany. Aktualizacja obejmuje dodanie nowego konkursu, na projekt typu CSA, dotyczący Nuclear Skills Initiative, z budżetem wynoszącym 1,6 mln euro.

Publikacja Programu Pracy na lata 2026-2027 przewidywana jest luty 2026 r.

Partnerstwa europejskie

W obszarze Euratom Fission funkcjonują 3 partnerstwa europejskie , z czego 1 jest współfinansowane przez NCBR. Partnerstwa te umożliwiają udział w międzynarodowych konkursach i projektach badawczo-innowacyjnych, realizowanych we współpracy z najlepszymi zespołami w Europie

• EUROfusion

Partnerstwo realizuje badania w zakresie fuzji jądrowej zgodne z Mapą Drogową Fuzji (Fusion Roadmap to the realization of fusion energy).

• Europejskie partnerstwo w zakresie ochrony przed promieniowaniem i wykrywania promieniowania jonizującego (Radiation Protection Research – PIANOFORTE)

Europejskie partnerstwo na rzecz badań nad ochroną przed promieniowaniem jonizującym. Jego zadaniem jest poprawa ochrony społeczeństwa, pracowników, pacjentów i środowiska przed narażeniem środowiskowym, zawodowym i medycznym na promieniowanie jonizujące.

• ORIENT-NM, Co-funded European Partnership for Research in Nuclear Materials

Bazuje na wynikach działań koordynacyjnych i wspierających projekt ORIENT-NM (Organisation of the European Research Community on Nuclear Materials), którego cel dotyczył m.in opracowania planu wspólnego programu europejskiego w sprawie materiałów jądrowych, dając podwaliny pod rozwój współfinansowanego partnerstwa europejskiego (CEP) w dziedzinie materiałów nuklearnych. Partnerstwo to realizuje działania badawcze w ramach programu prac Euratom 2023-2025.

• Co-financed European Partnership for Radioactive Waste Management (EURAD-2).

Opiera się ono na wspólnym europejskim programie gospodarki odpadami radioaktywnymi (Joint European Programme for Radioactive Waste Management) EURAD. Partnerstwo to realizuje działania badawcze w ramach programu prac Euratom 2023-2025.

Więcej informacji na temat Partnerstw Europejskich na stronie KPK.