Misja Unii Europejskiej „Adaptacja do zmian klimatu”, w ramach programu Horyzont Europa, jest jednym z pięciu flagowych działań Europejskiego Zielonego Ładu, mającym na celu przygotowanie regionów i społeczności lokalnych do skutków zmian klimatycznych. W lutym 2026 r. Komisja Europejska ogłosi nowe konkursy na lata 2026-2027, dlatego zapraszamy na Dni Informacyjne Misji, w które odbędą się online, 20-21 stycznia br. oraz Horizon Europe Missions Brokerage Event 2026, które odbędą się w dniach 28-29 stycznia br.

W obliczu coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych – fal upałów, susz, powodzi błyskawicznych, pożarów i erozji wybrzeży – Misja wspiera rozwój strategii adaptacyjnych, wdrażanie innowacyjnych rozwiązań oraz budowanie szerokiej współpracy międzysektorowej. Jej ambicją jest, by do 2030 roku co najmniej 150 regionów europejskich osiągnęło wysoki poziom odporności klimatycznej.

W ciągu trzech lat działalności Misja przekształciła się w dynamiczną społeczność praktyków, liczącą ponad 750 członków – regionów, miast, instytucji badawczych i wdrożeniowych. Zorganizowano ponad 35 sesji tematycznych, trzy wydarzenia matchmakingowe oraz dwa pełne cykle programu peer-learning. Ponad 160 samorządów otrzymało dedykowaną pomoc techniczną w zakresie planowania adaptacyjnego, angażowania obywateli i dostępu do finansowania. Platforma MIP4Adapt stała się centralnym repozytorium wiedzy, narzędzi i zasobów wspierających lokalne działania.

Polska gospodarzem IV Forum Misji UE „Adaptacja do zmian klimatu”

W 2025 roku Wrocław stał się centrum europejskiej debaty o odporności klimatycznej, goszcząc IV Forum Misji UE „Adaptacja do zmian klimatu” – jedno z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu Misji. Forum zostało zorganizowane w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE, przy ścisłej współpracy Komisji Europejskiej, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych w NCBR. Inicjatorką i główną koordynatorką wrocławskiego Forum była prof. Barbara Widera, polska członkini Mission Board for Adaptation to Climate Change, która od lat współtworzy kierunki rozwoju Misji. Wydarzenie zgromadziło ponad 450 uczestników z całej Europy – przedstawicieli instytucji unijnych, regionów, miast, projektów badawczych i wdrożeniowych, a także sygnatariuszy Karty Misji.

Forum było nie tylko wydarzeniem o europejskim znaczeniu, lecz także impulsem do dalszego wzmacniania współpracy między polskimi regionami a instytucjami UE. Pokazało, że Polska aktywnie uczestniczy w europejskiej debacie o odporności klimatycznej, a krajowe instytucje – Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Narodowe centrum Badań i Rozwoju oraz Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE w NCBR – odgrywają istotną rolę w budowaniu kompetencji i wspieraniu regionów w procesach adaptacyjnych. Forum stało się przestrzenią realnego dialogu między nauką, polityką i praktyką lokalną, a także miejscem prezentacji polskich doświadczeń w zakresie adaptacji.

Konkursy Misji „Adaptacja do zmian klimatu” na lata 2026-2027

Konkursy Misji „Adaptacja do zmian klimatu”, zaplanowane na lata 2026–2027, mają wyraźnie interdyscyplinarny charakter i pokazują, że adaptacja klimatyczna nie dotyczy jednego sektora, lecz całych systemów społeczno‑gospodarczych. Obejmują one zarówno wsparcie wielopoziomowego zarządzania (krajowe centra adaptacyjne oraz mechanizmy współpracy między poziomem krajowym, regionalnym i lokalnym), jak i działania na rzecz wdrażania konkretnych rozwiązań adaptacyjnych w regionach i miastach, standaryzacji usług klimatycznych oraz lepszego powiązania zarządzania ryzykiem katastrof z polityką adaptacji.

Tematy konkursowe obejmują także projekty demonstracyjne chroniące dziedzictwo kulturowe przed skutkami zmian klimatu oraz działania na rzecz poprawy odporności żeglownych śródlądowych dróg wodnych, ich otoczenia i powiązanej infrastruktury wodnej. Przewidziano ponadto instrumenty wspierające finansowanie lokalnych działań adaptacyjnych poprzez łączenie środków publicznych i prywatnych oraz tematy ukierunkowane na transformacyjne, transgraniczne rozwiązania zwiększające odporność klimatyczną, a także wykorzystanie sztucznej inteligencji do wzmacniania odporności regionów i społeczności lokalnych.

Nowe inicjatywy i finansowanie – Misja przyspiesza działania

W 2025 roku Komisja Europejska ogłosiła szereg nowych inicjatyw wzmacniających potencjał Misji UE „Adaptacja do zmian klimatu”. Jednym z kluczowych działań było uruchomienie – we współpracy z Europejską Radą Innowacji (EIC) – programu wsparcia dla przełomowych technologii adaptacyjnych o wartości 50 mln euro, z czego połowa pochodzi bezpośrednio z budżetu Misji, zapisanego w programie prac na 2026 r. i ukierunkowanego na projekty realizowane w kolejnych latach. Inicjatywa ta ma przyspieszyć rozwój innowacji typu deep tech odpowiadających na najpilniejsze wyzwania klimatyczne w Europie.

Nowe wyzwanie EIC Accelerator koncentruje się na czterech priorytetach: chłodzeniu miast podczas ekstremalnych upałów, tworzeniu rolnictwa odpornego na zmiany klimatu, przeciwdziałaniu niedoborom wody oraz ochronie społeczności zagrożonych powodziami i erozją wybrzeży. Nabór skierowany jest do firm gotowych do skalowania innowacyjnych rozwiązań adaptacyjnych, ze szczególnym zachęceniem dla przedsięwzięć prowadzonych przez kobiety. Wybrane podmioty mogą otrzymać do 2,5 mln euro w formie grantów oraz do 10 mln euro inwestycji kapitałowych, a także dostęp do mentoringu, coachingu i europejskiej sieci innowacji.

Proces aplikacyjny obejmuje trzy etapy: wstępny wniosek z prezentacją i krótkim nagraniem, pełny biznesplan oraz finałowy pitch przed jury ekspertów. Szczegółowe informacje znajdują się na portalu EIC Accelerator oraz w dokumentach programu EIC Work Programme 2026.

Równolegle CINEA ogłosiła nowe konkursy w ramach programu Horyzont Europa, obejmujące ponad 230 mln euro na projekty związane z adaptacją do zmian klimatu i ochroną wód. W listopadzie 2025 r. uruchomiono również 18 nowych projektów Misji o łącznym budżecie 115 mln euro, obejmujących ponad 85 regionów w 28 krajach europejskich. Projekty te koncentrują się na innowacyjnych rozwiązaniach adaptacyjnych, takich jak systemy wczesnego ostrzegania, odporna infrastruktura, technologie zarządzania wodą oraz rozwiązania oparte na przyrodzie.

Konsultacje publiczne

Komisja Europejska prowadzi szeroko zakrojone konsultacje publiczne dotyczące przyszłych ram polityki odporności klimatycznej UE, które mają zostać przyjęte pod koniec 2026 roku. Celem nowych ram jest wzmocnienie zdolności Europy do przewidywania, przygotowania się i ograniczania ryzyk klimatycznych, ze szczególnym uwzględnieniem poziomu lokalnego i regionalnego.

Konsultacje podkreślają znaczenie doświadczeń miast i regionów jako pierwszej linii reagowania na skutki klimatu. Wstępne wyniki wskazują na silne poparcie dla podejścia resilience‑by‑design, zharmonizowanych ocen ryzyka, rozwiązań opartych na przyrodzie, stabilnego finansowania oraz uwzględnienia wpływu zmian klimatu na zdrowie publiczne. Udział w konsultacjach jest możliwy na platformie EUSurvey do 23 lutego 2026 r.

Podsumowanie

Listopad 2025 r. przyniósł również podsumowanie dwóch lat działalności społeczności Misji Adaptacja. Podczas wydarzenia z udziałem regionów, projektów Misji, państw członkowskich, punktów kontaktowych i instytucji UE omówiono dotychczasowe osiągnięcia i kierunki dalszego rozwoju. Społeczność obecnie obejmuje ponad 750 członków, a w ramach programu zrealizowano ponad 35 sesji tematycznych i szkoleniowych, trzy wydarzenia matchmakingowe oraz dwa pełne cykle programu peer‑learning. Łącznie w działaniach uczestniczyło ponad 3100 osób, co potwierdza silne zapotrzebowanie na współdzieloną wiedzę i praktyczne wsparcie.

Jednym z kluczowych osiągnięć Misji było zapewnienie dedykowanej pomocy technicznej dla ponad 160 regionów i samorządów, obejmującej rozwój strategii, przygotowanie projektów, angażowanie obywateli oraz dostęp do finansowania. Społeczność Misji umocniła również swoją rolę jako centrum wiedzy, oferując zasoby poprzez platformę MIP4Adapt, w tym DIY Manual – przewodnik po angażowaniu społeczności w proces planowania adaptacji, Tools Database – bazę aktualnych narzędzi adaptacyjnych, Funding & Financing Guide – przegląd ścieżek finansowania, Activity Report – roczny raport z działań Misji oraz Online Community of Practice – przestrzeń współpracy między regionami, projektami i instytucjami UE.

Dodatkowo siedem Tematycznych Grup Roboczych (TWGs) – obejmujących m.in. usługi klimatyczne, transformacyjną adaptację, monitoring i ewaluację, finansowanie, zaangażowanie obywateli, integrację adaptacji z mitygacją oraz platformy adaptacyjne – wypracowało wspólne rekomendacje i narzędzia, wzmacniając współpracę między projektami Misji. Rosnąca biblioteka „Adaptation Stories” i „Mission Success Stories” dokumentuje szeroki wachlarz zagrożeń klimatycznych i wdrażanych w Europie rozwiązań – od miejskiego chłodzenia i renaturyzacji po przygotowanie na katastrofy i odporność infrastruktury.

Największymi atutami społeczności Misji jest umiejętność uczenia się od siebie nawzajem, wymiana praktycznej wiedzy oraz możliwość bezpośredniego kontaktu z regionami i projektami stojącymi przed podobnymi wyzwaniami. Uczestnicy spotkań wskazali na potrzebę dalszego wzmacniania monitoringu, konsolidacji wiedzy i kontynuacji współpracy w ramach TWGs. Dwa lata od rozpoczęcia działalności społeczność Misji Adaptacja pokazuje, że wspólne uczenie się, koordynacja i współdziałanie mogą realnie przyspieszyć budowanie odporności klimatycznej w Europie.

Więcej na temat tematów konkursowych: Horizon Europe 2026-2027 Work Programme