Najnowsze zmiany w programie Horyzont Europa, uproszczenia dla beneficjentów oraz praktyczne aspekty realizacji projektów finansowanych przez Unię Europejską (UE) były głównymi tematami konferencji, która zgromadziła blisko 300 uczestników. Wydarzenie, zorganizowane 29 września 2026 r. przez Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) we współpracy z Komisją Europejską (KE) oraz Uniwersytetem Warszawskim (UW) było częścią europejskiego cyklu spotkań poświęconych wdrażaniu programu Horyzont Europa.
Otwierając konferencję, prof. dr hab. Zygmunt Lalak, prorektor ds. badań z Uniwersytetu Warszawskiego podkreślił znaczenie projektów realizowanych w ramach programu Horyzont Europa. Zwrócił uwagę, że przedsięwzięcia te stają się coraz bardziej wymagające i złożone, ale jednocześnie oferują szerokie możliwości rozwoju oraz należą do najbardziej prestiżowych form finansowania badań.
Prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor NCBR podkreślił rosnącą aktywność polskich instytucji w programie Horyzont Europa oraz znaczenie umiędzynarodowienia nauki dla rozwoju innowacji i konkurencyjności polskiej gospodarki. Wskazał również na rolę współpracy międzynarodowej jako jednego z kluczowych filarów działalności NCBR wspierającego rozwój nowatorskich technologii i budowanie potencjału badawczo-rozwojowego.
Michał Goszczyński, dyrektor Departamentu Współpracy Międzynarodowej w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), podkreślił znaczenie koordynatorów i beneficjentów projektów europejskich, którzy dzięki zdobytemu doświadczeniu torują drogę kolejnym uczestnikom programów ramowych UE. Zaznaczył również, że wspieranie polskich podmiotów w skutecznym pozyskiwaniu i realizacji grantów międzynarodowych pozostaje jednym z ważnych elementów działań MNiSW.
Uproszczenia w Horyzoncie Europa
Jednym z głównych punktów programu była sesja prowadzona przez Aleksandrę Butowt z Komisji Europejskiej, poświęcona uproszczeniom wprowadzanym w programie Horyzont Europa na lata 2026-2027. Ekspertka KE przedstawiła zmiany w programach pracy, takie jak skrócenie opisów tematów konkursowych, większą elastyczność zakresów tematycznych oraz uproszczenia
w dokumentacji aplikacyjnej. Omówiła również zmiany dotyczące kryteriów oceny projektów oraz nowe podejście do przygotowywania wniosków projektowych.
Szczególną uwagę poświęcono finansowaniu w formule lump sum, które staje się coraz częściej wykorzystywaną formą realizacji projektów. Jak podkreśliła przedstawicielka KE, rozwiązanie to pozwala ograniczyć obowiązki związane z raportowaniem finansowym i skoncentrować się przede wszystkim na osiąganiu rezultatów projektu.
Uczestnicy poznali również zasady przygotowania do przeglądów technicznych ex post projektów realizowanych w formule lump sum oraz praktyczne konsekwencje nowych rozwiązań dla beneficjentów programu. Wśród omawianych zmian znalazły się również uproszczenia w formularzach aplikacyjnych, modyfikacje kryterium „Impact” oraz ograniczenie zakresu informacji wymaganych w części budżetowej wniosków projektowych. Ekspertka podkreśliła, że celem KE jest dalsze zmniejszanie obciążeń administracyjnych przy zachowaniu wysokiej jakości finansowanych projektów.
Jak skutecznie zarządzać grantem?
Kolejna sesja, prowadzona przez Bartosza Majewskiego z Komisji Europejskiej, dotyczyła zarządzania grantem w programie Horyzont Europa. Omówiono najważniejsze zasady finansowe i niefinansowe obowiązujące beneficjentów, kluczowe wymogi dotyczące realizacji projektów oraz najważniejsze zapisy umowy grantowej.
Ekspert KE zwrócił szczególną uwagę na zagadnienia związane z kwalifikowalnością kosztów, obowiązkami dotyczącymi otwartego dostępu do wyników badań (Open Access), planami równości płci (Gender Equality Plans) oraz zobowiązaniami wynikającymi z dokumentacji projektowej. Podkreślił również znaczenie znajomości zasad określonych w umowie grantowej i załącznikach, które mają bezpośredni wpływ na prawidłową realizację projektów.
Dużo miejsca poświęcono także nowym rozwiązaniom dotyczącym kosztów personelu, kwalifikowalności wydatków oraz obowiązków beneficjentów w zakresie realizacji zadań projektowych i raportowania postępów prac.
W dalszej części wydarzenia Lyubomir Todorov z KE przedstawił zagadnienia związane z kontrolami ex post i przygotowaniem do audytów finansowych. Omówił najczęściej występujące błędy popełniane przez beneficjentów oraz wskazał, jak skutecznie przygotować organizację do kontroli projektu.
Tematyce wykorzystania i wdrażania rezultatów badań poświęcona została prezentacja Daniela Szmytkowskiego z KE. Uczestnicy poznali dostępne oraz planowane usługi wsparcia pomagające beneficjentom zwiększać wpływ projektów poprzez komercjalizację wyników badań i rozwój innowacyjnych rozwiązań.
W końcowej części spotkania Aleksandra Butowt omówiła najnowsze zmiany w portalu KE Funding & Tenders, który stanowi podstawowe narzędzie obsługi projektów europejskich. Omówiono także funkcjonalności aplikacji mobilnej EU Funding & Me, wspierającej beneficjentów na różnych etapach realizacji projektów.
Ważnym elementem wydarzenia były sesje pytań i odpowiedzi, podczas których uczestnicy mogli bezpośrednio konsultować swoje wątpliwości z ekspertami KE oraz dyskutować o praktycznych wyzwaniach związanych z realizacją projektów Horyzontu Europa.
Wsparcie KPK w NCBR dla beneficjentów Horyzontu Europa
Konferencję podsumował dr Piotr Świerczyński, dyrektor Działu Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE w NCBR, podkreślając znaczenie stałego podnoszenia kompetencji osób odpowiedzialnych za przygotowanie i realizację projektów finansowanych przez Unię Europejską. Zachęcał również do korzystania z bezpłatnego wsparcia oferowanego przez KPK na wszystkich etapach udziału w programie Horyzont Europa.
Spotkanie po raz kolejny potwierdziło, że skuteczna realizacja projektów europejskich wymaga nie tylko doskonałych pomysłów badawczych, ale również profesjonalnego zarządzania, znajomości zasad programu oraz sprawnego wsparcia administracyjnego. Dzięki bezpośrednim spotkaniom z ekspertami Komisji Europejskiej oraz KPK w NCBR uczestnicy mogli uzyskać odpowiedzi na konkretne pytania, wymienić doświadczenia z innymi beneficjentami oraz lepiej przygotować się do realizacji swoich projektów.
Konferencja była również okazją do dyskusji o przyszłości programu Horyzont Europa i dalszym wzmacnianiu udziału polskich podmiotów w europejskich przedsięwzięciach badawczo-innowacyjnych.
Już dziś zapraszamy na konferencję pt.: „Badania – Rozwój – Innowacje. Horyzont Europa i nowa era europejskiej konkurencyjności”, która odbędzie się w dniach 21-22 października 2026 r. w Warszawie. Tego wydarzenia nie można przegapić!
