– Granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) należą do najbardziej konkurencyjnych i prestiżowych źródeł finansowania na świecie – powiedział rozpoczynając spotkanie Piotr Świerczyński, dyrektor Działu Krajowego Punktu Kontaktowego (DKPK) w NCBR. Warsztaty, zorganizowane przez DKPK w Warszawie, miały na celu przybliżenie specyfiki procesu aplikacyjnego oraz wsparcie w przygotowaniu wniosków projektowych.
Granty ERC wspierają przełomowe pomysły, które wzmacniają europejską naukę i inspirują nowe pokolenia badaczy. W Polsce obserwujemy rosnące zainteresowanie tymi konkursami i naszym celem jest dalsze utrzymanie tego trendu – powiedział Piotr Świerczyński, dyrektor DKPK.
W pierwszej części spotkania Ambasadorzy ERC, prof. Justyna Olko oraz prof. Michał Tomza z Uniwersytetu Warszawskiego, podzielili się swoimi doświadczeniami i praktycznymi wskazówkami dotyczącymi przygotowania wniosku. Eksperci podkreślali jak dużą niezależność badawczą dają granty ERC pozwalając naukowcom na swobodę realizacji projektu, finansową autonomię, negocjację pozycji zatrudnienia czy przeniesienie grantu do dowolnej instytucji w Europie. Laureaci grantów ERC podkreślali, że niezwykle ważne jest zachęcanie młodych naukowców do niezależności, zapewnienie im odpowiedniego wsparcia administracyjnego, mentoringu oraz szkoleń.
Następnie prof. Emanuel Gull z Uniwersytetu Warszawskiego przedstawił perspektywę badacza z USA, podkreślając, że trzeba przede wszystkim uwierzyć w siebie i sukces swojego projektu. Dodał, że proces aplikacyjny to nie jest moment na bycie skromnym, trzeba pokazać siebie z jak najlepszej strony.
Nowości w grantach ERC 2026 i 2027
W ramach inicjatywy „Choose Europe for Science” naukowcy obecnie pracujący poza Europą, aplikujący o granty Starting, Consolidator lub Advanced, będą mogli otrzymać dodatkowe finansowanie w wysokości do 2 mln euro. Zmiany wprowadzone w konkursach ERC 2026 mają na celu zwiększenie wsparcia dla badaczy przenoszących się do Europy. Ponadto ERC pracuje nad nowym instrumentem finansowania, który zapewni wybitnym naukowcom znaczące środki na realizację projektów przez okres do siedmiu lat.
Ponadto zmieniona została struktura wniosku projektowego: część I wniosku (maksymalnie 5 stron) powinna opisywać ogólną koncepcję proponowanego projektu badawczego. Część II wniosku (maksymalnie 7 stron lub 10 stron w przypadku grantu Synergy) powinna szczegółowo opisywać realizację projektu: metodologię badań, plan prac, ocenę ryzyka itp. Panele oceniające będą wykorzystywać część I do oceny na etapie 1, a obie części łącznie do oceny na etapie 2.
W konkursach ERC 2027 okres kwalifikowalności dla grantów Starting i Consolidator zostanie rozszerzony, naukowcy będą mogli ubiegać się o Starting Grant natychmiast po pomyślnej obronie doktoratu oraz w dowolnym momencie w ciągu kolejnych dziesięciu lat. Wnioskodawcy Consolidator Grant będą mogli aplikować w okresie od pięciu do piętnastu lat po obronie doktoratu. Powodem zmiany jest różnorodność w rozwoju ścieżek kariery w różnych dziedzinach, która wygląda inaczej w zależności od obszaru nauki, oraz fakt, że niezależność badawcza jest osiągana na różnych etapach w poszczególnych dyscyplinach.
Wciąż za mało aplikacji z Polski
W kolejnej części wydarzenia odbył się panel dyskusyjny, w którym wzięli udział doświadczeni recenzenci grantów ERC: prof. Stefan Dziembowski z Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Katarzyna Dziubalska-Kołaczyk z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prof. Alicja Józkowicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz prof. Arkadiusz Sołtysiak z Uniwersytetu Warszawskiego.
W kontekście niewielkiej liczby grantów ERC przyznawanych naukowcom z Polski eksperci zgodzili się, że wciąż wpływa zbyt mało wniosków projektowych, a te, które są przedstawiane do oceny, często nie są wystarczająco innowacyjne ani przełomowe. Paneliści rozmawiali również o takich kwestiach, jak nieuświadomione uprzedzenia w panelach oceniających oraz o sposobach przeciwdziałania temu zjawisku.
Eksperci podkreślali, że projekt nie powinien być przygotowywany „pod konkurs”. Pomysł na badania powinien powstać niezależnie, być dobrze przemyślany, z jasno określonymi celami i pytaniami badawczymi. Ważne jest również, aby w życiorysie aplikującego znalazło się solidne potwierdzenie jego osiągnięć, tak aby oceniający mieli pewność, że kandydat posiada wystarczające doświadczenie, by projekt zrealizować. Eksperci zwracali uwagę na znaczenie odpowiedniego przygotowania się do tzw. interview aby w sposób prosty, jasny i przystępny opowiedzieć o swoim projekcie, pamiętając, że oceniający niekoniecznie są ekspertami w danej dziedzinie. Krajowy Punkt Kontaktowy w NCBR organizuje dla chętnych bezpłatne próbne panele z ekspertami, które mogą znacząco zwiększyć szanse kandydata na otrzymanie grantu.
Dyskusja dotyczyła również innych zmian, które Rada Naukowa ERC wprowadziła w ostatnich latach, w tym m.in. zmniejszenia wagi życiorysu kandydata przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu grantu. Najważniejszym komponentem projektu ma być jego ambicja i przełomowa natura proponowanych badań. Eksperci komentowali również odejście Rady od koncepcji „high risk high gain”, zakładającej, że im wyższe ryzyko w projekcie, tym większe potencjalne korzyści. Doskonałość naukowa pozostaje jedynym kryterium ewaluacyjnym projektu.
W drugiej części spotkania odbyły się sesje warsztatowe w trzech grupach dziedzinowych: nauki przyrodnicze, nauki społeczne i humanistyczne, nauki ścisłe i inżynieryjne. Sesje były prowadzone przez laureatów grantów ERC, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami i praktycznymi wskazówkami dotyczącymi przygotowania wniosku. Spotkanie zakończyło się indywidualnymi konsultacjami uczestników z laureatami grantów ERC.
Zachęcamy do kontaktu z ekspertkami ERC Krajowego Punktu Kontaktowego w NCBR.
