Komisja Europejska zainwestuje ponad 7,3 mld euro w ramach właśnie przyjętego programu prac Horyzontu Europa na 2025 r., aby wzmocnić siłę napędową badań naukowych i innowacji oraz przewagę Europy na świecie.

Program pomoże przyciągnąć i zatrzymać najlepszych naukowców w Europie oraz zapewni ukierunkowane wsparcie osobom dotkniętym wojną i wysiedleniami. W ramach tych wysiłków Komisja Europejska (KE) aktualizuje część programu prac Działań Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA) na lata 2023-2025, aby zaoferować większe wsparcie ukraińskim naukowcom i uruchomić nowy projekt pilotażowy MSCA „Wybierz Europę dla Nauki”, który zapewni większe wsparcie i możliwości naukowcom na wczesnym etapie kariery, w tym konkurencyjne dodatki i dłuższe umowy. Ten projekt pilotażowy jest częścią pakietu o wartości 500 mln euro na lata 2025-2027 oraz szerszej inicjatywy KE „Wybierz Europę” (Choose Europe), aby Europa stała się magnesem dla naukowców.

W programie prac 35% budżetu przeznaczono na działania w dziedzinie klimatu, a 8,8% na różnorodność biologiczną. Kwota ta obejmuje 1,14 mld euro na projekty w dziedzinie klimatu, energii i transportu oraz 833 mln euro na żywność, biogospodarkę, zasoby naturalne, rolnictwo i środowisko. Aż 36% środków z programu Horyzont Europa przeznaczono w tym roku na transformację cyfrową, a 1,6 mld euro na rozwój sztucznej inteligencji.

KE rozpoczęła również działania na rzecz uproszczenia programu Horyzont Europa, aby uczynić go bardziej dostępnym i przyjaznym dla użytkownika. W stosownych przypadkach, szersze stosowanie uproszczonych form rozliczeń kosztów, takich jak dotacje w formie płatności ryczałtowych, eliminuje niepotrzebne wymogi sprawozdawczości finansowej dla beneficjentów. Dwuetapowy proces aplikacyjny pozwoli wnioskodawcom najpierw złożyć krótsze wnioski i przygotować pełne aplikacje tylko wtedy, gdy zostaną wybrane do drugiego etapu.

Kluczowe aspekty programu pracy Horyzont Europa na 2025 rok

Realizacja priorytetów UE: badania naukowe i innowacje są kluczowe dla wdrażania priorytetów Unii Europejskiej – od zwiększania konkurencyjności, obronności i bezpieczeństwa po poprawę jakości życia obywateli. Program na 2025 rok będzie finansował technologie cyfrowe i kosmiczne, wspierał projekty ekologiczne i zrównoważony rozwój. Ma na celu przeciwdziałanie przestępczości zorganizowanej i zagrożeniom terrorystycznym, a także pomoc w ograniczeniu emisji dwutlenku węgla i zmniejszeniu kosztów energii. Ponad 663 mln euro zostanie zainwestowane w implementację komponentów badawczych pięciu Misji UE.

Przyspieszenie celów klimatycznych i cyfrowych: aby pomóc Europie stać się pierwszym na świecie kontynentem neutralnym klimatycznie do 2050 roku, UE przeznacza 35% finansowania z programu Horyzont Europa na cele klimatyczne. W programie na 2025 rok 35% budżetu przeznaczono na działania klimatyczne, a 8,8% na bioróżnorodność. Obejmuje to 1,14 mld euro na projekty związane z klimatem, energią i transportem oraz 833 mln euro na żywność, biogospodarkę, zasoby naturalne, rolnictwo i środowisko. Jednocześnie 36% finansowania wspiera transformację cyfrową, z 1,6 mld euro przeznaczonymi na rozwój sztucznej inteligencji.

Badania i innowacje w motoryzacji: program na 2025 rok ma wspierać transformację europejskiego przemysłu motoryzacyjnego poprzez badania i innowacje, koncentrując się na czystszych i bardziej konkurencyjnych rozwiązaniach transportowych. Wspiera rozwój nowej generacji pojazdów elektrycznych, zaawansowanych technik produkcji komponentów motoryzacyjnych, cyfryzację pojazdów, cyberbezpieczeństwo oraz praktyki gospodarki o obiegu zamkniętym. Dodatkowo promuje tworzenie inteligentnych, odpornych systemów mobilności.

Uproszczenie aplikowania o granty: KE rozpoczęła działania upraszczające w programie na 2025 rok, aby uczynić go bardziej dostępnym i przyjaznym dla użytkownika. Krótsze opisy tematów i bardziej otwarte zagadnienia dadzą wnioskodawcom większą swobodę w proponowaniu innowacyjnych rozwiązań. Tam, gdzie to możliwe, szerzej stosowane będą uproszczone opcje rozliczenia kosztów, takie jak dotacje ryczałtowe (lump sum), które stanowią 35% całkowitego budżetu i eliminują zbędne obowiązki sprawozdawcze. 29 tematów podlegać będzie dwuetapowemu procesowi ubiegania się o granty, co pozwoli najpierw złożyć krótsze wnioski, a pełne tylko w przypadku zakwalifikowania do drugiego etapu.

Wsparcie dla talentów: inwestując w talenty, program przeciwdziała utracie zdolnych innowatorów i naukowców i wspiera dynamiczne środowisko badawcze. Pilotaż „Wybierz Europę dla nauki”, będący częścią MSCA, zainwestuje 22,5 mln euro w przyciąganie i zatrzymywanie młodych talentów w Europie. Pilotaż zapewni większe wsparcie i możliwości dla początkujących naukowców, w tym konkurencyjne stypendia i dłuższe kontrakty. Współfinansowane będą stypendia podoktorskie oferujące doskonałe możliwości badawcze, dydaktyczne lub zarządcze.

Ożywienie europejskich społeczności: w latach 2025-2027 działać będzie instrument Nowego Europejskiego Bauhausu (NEB) – pierwsze wieloletnie narzędzie finansowania innowacyjnych projektów mających na celu uczynienie przestrzeni do życia w Europie bardziej zrównoważonej, integracyjnej i estetycznej. W 2025 r. NEB posiada budżet w wysokości 118,4 mln euro z programu Horyzont Europa. Połowa tej kwoty – około 63 mln euro – sfinansuje projekty demonstracyjne – pokazujące, jak zastosować NEB w środowisku lokalnym, np. poprzez projektowanie regeneracyjne.

Wsparcie dla ukraińskich naukowców: Program zachęca wszystkich wnioskodawców do tworzenia możliwości dla naukowców i organizacji dotkniętych wojną agresywną Rosji. Będzie kontynuowane wsparcie dla Biura Horyzontu Europa na Ukrainie, które wzmacnia sieci badawcze UE-Ukraina i wspiera dostęp ukraińskich naukowców do finansowania UE. Dzięki inicjatywie MSCA4Ukraine, 10 mln euro z MSCA trafi do ukraińskich naukowców. Gdy warunki na to pozwolą, program pomoże również naukowcom wrócić i odbudować ukraiński system badań i innowacji.

Wsparcie dla naukowców z Gazy: Program prac na 2025 rok oferuje natychmiastowe wsparcie dla naukowców z Gazy poprzez Wirtualne Centrum Współpracy Badawczej, które zapewni mentoring, możliwości współpracy i dostęp do zasobów akademickich. Centrum zidentyfikuje i połączy naukowców z Gazy z istniejącymi inicjatywami regionalnymi i lokalnymi, potencjalnymi beneficjentami i interesariuszami, którzy mogą udzielić wsparcia.

Dalsze uproszczenie programu prac Horyzont Europa, planowane na lata 2026-2027, ma na celu  zwiększenie dostępności i efektywności tego kluczowego dla Europy instrumentu finansowania badań i innowacji w UE.

Jak powstaje program prac?

Program prac Horyzontu Europa na 2025 rok opiera się na Strategicznym Planie Horyzontu Europa na lata 2025-2027, który został przyjęty w marcu 2024 roku. Plan Strategiczny został wypracowany przez służby Komisji Europejskiej z państwami członkowskimi, krajami stowarzyszonymi z programem Horyzont Europa, Parlamentem Europejskim, a także ponad 2000 interesariuszy i obywatelami. Wkład interesariuszy w program prac na 2025 rok został zebrany również poprzez otwartą możliwość zgłaszania opinii, która była dostępna w kwietniu i maju 2024 roku. Tegoroczna publikacja programu prac jest wyjątkowo późna z uwagi na zmianę kadencji w Komisji Europejskiej (w grudniu 2024 r.) i potrzebę uwzględnienia w programie priorytetów nowego składu kolegium komisarzy. Obecnie trwają już przygotowania do kolejnego programu pracy, na lata 2026-27, który ma zostać przyjęty w grudniu 2025 r.

Więcej informacji:

Informacja Prasowa Komisji Europejskiej
Programy prac Horyzontu Europa