Akcja „Ambasadorki Równości”, realizowana przez Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE od marca 2025 roku w ramach kampanii Równość dla Innowacji, powstała jako odpowiedź na potrzebę wzmocnienia głosu kobiet w nauce i innowacjach oraz pokazania, że równość płci jest realnym źródłem jakości badań i sukcesu projektów. W ramach kampanii Równość dla Innowacji prezentowaliśmy sylwetki i doświadczenia kobiet zaangażowanych w budowanie kultury równości w swoich instytucjach.
W ramach inicjatywy ukazało się dziesięć wywiadów, w których badaczki, ekspertki i liderki zmian, które na co dzień podejmują inicjatywy edukacyjne, tworzą zespoły robocze, budują świadomość i zmieniają organizacyjne realia, dzielą się z nami doświadczeniem, dobrymi praktykami i refleksjami dotyczącymi wdrażania równości płci w środowisku naukowym i badawczo‑innowacyjnym. Kampania stała się nie tylko przestrzenią inspiracji, lecz także ważnym narzędziem budowania świadomości i wspólnoty praktyki wśród osób zaangażowanych w działania na rzecz równości.
Inicjatywa służyła wzmocnieniu widoczności Ambasadorek i ich unikalnych doświadczeń jako liderek zmian, jak również codziennego zaangażowania KPK i towarzyszeniu instytucjom w projektowaniu, wdrażaniu i doskonaleniu polityk równościowych. Jej wartością jest konsekwentna prezentacja różnorodnych perspektyw i doświadczeń, a także podkreślanie, że zmiana w obszarze równości płci zaczyna się od ludzi – ich realnych historii, odwagi i gotowości do kształtowania bardziej inkluzywnego środowiska nauki i innowacji.
Równość płci to nie tylko formalność
Ambasadorki Równości łączy wspólne przekonanie, że równość płci w nauce i innowacjach nie jest jedynie formalnym wymogiem projektowym, lecz warunkiem dobrej, odpowiedzialnej i wysokiej jakości nauki. W wypowiedziach Ambasadorek równość konsekwentnie pojawia się jako kategoria jakościowa – bezpośrednio powiązana z doskonałością badawczą, innowacyjnością oraz społeczną użytecznością wyników badań.
Rozmówczynie podkreślają, że zespoły zróżnicowane pod względem płci i doświadczeń lepiej identyfikują problemy badawcze, formułują trafniejsze pytania i tworzą rozwiązania odpowiadające na realne potrzeby różnych grup społecznych. Równość płci nie jest więc postrzegana wyłącznie jako kwestia sprawiedliwości, lecz także jako narzędzie zwiększające jakość procesów badawczych i ograniczające ryzyko błędów poznawczych, uproszczeń oraz systemowych przeoczeń. Szczególnie wyraźnie wybrzmiewa to w kontekście nowych technologii, sztucznej inteligencji i badań opartych na dużych zbiorach danych, gdzie jednorodność zespołów może prowadzić do utrwalania uprzedzeń i niewidzialności części doświadczeń społecznych.
W wielu rozmowach pojawia się wątek przejścia od równości rozumianej jako zapis w dokumentach do równości realizowanej w praktyce instytucjonalnej. Ambasadorki opisują wdrażanie Planów Równości Płci, tworzenie zespołów i komisji ds. równości, rozwijanie procedur antymobbingowych i antydyskryminacyjnych, a także prowadzenie szkoleń z zakresu równości, języka inkluzywnego oraz przeciwdziałania nieuświadomionym uprzedzeniom. Podkreślają przy tym, że kluczowe znaczenie ma trwałe osadzenie tych działań w strategiach uczelni i instytutów, tak aby równość nie funkcjonowała jako odrębny projekt, lecz jako integralny element zarządzania.
Bariery wymagające rozwiązań systemowych
Jednocześnie Ambasadorki otwarcie mówią o barierach, które nadal ograniczają rozwój karier kobiet w nauce. Wskazują m.in. na utrzymujący się „szklany sufit”, spadek liczby kobiet na kolejnych etapach awansu, nierówny podział pracy opiekuńczej i organizacyjnej, mikronierówności w codziennych interakcjach oraz ograniczony dostęp do nieformalnych sieci wsparcia. Zwracają uwagę, że są to problemy strukturalne, a nie indywidualne, dlatego wymagają rozwiązań systemowych, a nie wyłącznie pracy nad „wzmacnianiem” pojedynczych osób.
Silnie wybrzmiewa również znaczenie widoczności kobiet w nauce oraz roli modeli do naśladowania. Ambasadorki podkreślają, że pokazywanie różnorodnych ścieżek kariery badaczek, rozwijanie programów mentoringowych i budowanie sieci wsparcia mają realny wpływ na aspiracje młodszych kobiet oraz ich decyzje edukacyjne i zawodowe, a także pomagają przełamywać stereotypowy obraz naukowca. Widzialność kobiet w roli liderek badań i innowacji nie jest jedynie kwestią symboliki – stanowi ważny element zmiany kulturowej.
Kampania „Ambasadorki Równości” pokazuje, że równość płci w nauce i innowacjach to proces długofalowy, wymagający konsekwencji, zaangażowania i współodpowiedzialności instytucji oraz osób w nich pracujących. Jednocześnie jasno wybrzmiewa przekaz, że jest to inwestycja, która się opłaca – ponieważ prowadzi do lepszej nauki, bardziej trafnych innowacji i silniejszego wpływu badań na rozwój społeczny i gospodarczy.
Zachęcamy do lektury wszystkich rozmów z Ambasadorkami Równości.
