KLASTER 6

Żywność, biogospodarka, zasoby naturalne, rolnictwo i środowisko (Food, Bioeconomy, Natural Resources, Agriculture and Environment)

Klaster 6 programu Horyzont Europa koncentruje się na zapewnieniu wysokiej jakości życia poprzez bezpieczeństwo żywnościowe, wodne oraz ochronę przyrody, a także na wspieraniu zrównoważonego dobrobytu i konkurencyjności Europy.

Jego celem jest rozwijanie badań i innowacji, które równoważą potrzeby środowiskowe, społeczne i gospodarcze oraz kierują działalność człowieka na ścieżkę zrównoważonego rozwoju. Klaster wspiera transformację gospodarki UE, aby ograniczać degradację środowiska, chronić bioróżnorodność, lepiej zarządzać zasobami naturalnymi i realizować cele klimatyczne, jednocześnie dbając o bezpieczeństwo żywności i wody. Działania te przyczyniają się do zielonej i cyfrowej transformacji oraz budowy bardziej odpornej, konkurencyjnej i demokratycznej Europy.

Zakres tematyczny klastra Żywność, biogospodarka, zasoby naturalne, rolnictwo i środowisko obejmuje siedem głównych obszarów:

• Różnorodność biologiczna i usługi ekosystemowe,
• Sprawiedliwe, zdrowe i przyjazne dla środowiska systemy żywnościowe od produkcji do konsumpcji,
• Gospodarka o obiegu zamkniętym i biogospodarka,
• Czyste środowisko i zero zanieczyszczeń,
• Ląd, oceany i woda na rzecz klimatu,
• Odporne, integracyjne, zdrowe i zielone społeczności wiejskie, przybrzeżne i miejskie,
• Innowacyjne zarządzanie, obserwacje środowiskowe i rozwiązania cyfrowe wspierające Zielony Ład.

Konkursy 2026

Program pracy klastra 6 na rok 2026 obejmuje łącznie 58 tematów konkursowych, w ramach których planowane jest sfinansowanie około 112 projektów z budżetem UE na poziomie 700 mln euro.

W 2026 roku przewidziano 48 tematów jednoetapowych (z otwarciem naborów 14 stycznia  i terminem składania wniosków do 14 kwietnia 2026 r.) oraz 10 dwuetapowych (z otwarciem 14 lutego, zamknięciem 14 kwietnia i 23 września 2026).

Dzień informacyjny	Spotkanie brokerskie
Dni Informacyjne odbyły się 22-23 stycznia 2026. Materiały i nagrania dostępne są tutaj.	Spotkanie brokerskie odbyło się 21 stycznia 2026. Platforma do poszukiwania partnerów jest otwarta do zakończenia naborów w klastrze 6.

Misje UE

• Działania w zakresie stanu gleby i żywności są wspierane w ramach Misji Gleba

Misja Gleba to jedna z pięciu misji programu Horyzont Europa, której celem jest przywrócenie zdrowia europejskim glebom do 2030 roku. Misja zakłada utworzenie 100 żywych laboratoriów (living labs) i latarni (lighthouses), w których w realnych warunkach testuje się i wdraża innowacyjne rozwiązania poprawiające jakość gleb.

Misja koncentruje się na takich wyzwaniach jak:

• degradacja i erozja gleb,
• zanieczyszczenia (np. pestycydy, metale ciężkie),
• spadek zawartości materii organicznej,
• utrata bioróżnorodności,
• wpływ gleby na zdrowie ludzi (np. obecność substancji rakotwórczych).

Działania misji obejmują:

• tworzenie i wspieranie lokalnych ekosystemów innowacji,
• badania, demonstracje i wdrażanie praktycznych rozwiązań rolniczych, leśnych, miejskich i przemysłowych,
• monitoring stanu gleb i rozwój jednolitych wskaźników ich zdrowia,
• współpracę naukowców, rolników, samorządów, przedsiębiorstw i obywateli.

Misja wspiera europejskie strategie ekologiczne (m.in. Zielony Ład, Strategię Glebową 2030) i ma przynieść korzyści w postaci lepszej jakości żywności, wyższej bioróżnorodności, zdrowszych ekosystemów oraz większej odporności na zmiany klimatu.

• Działania w zakresie szeroko rozumianego stanu wód są wspierane w ramach Misji “Zdrowe oceany, morza, wody przybrzeżne i śródlądowe”.

Misja „Zdrowe oceany, morza, wody przybrzeżne i śródlądowe” skupia się na poprawie stanu ekosystemów wodnych oraz ograniczaniu presji człowieka na morza, oceany, rzeki i jeziora w perspektywie do 2030 roku. Łączy działania badawcze, demonstracyjne i wdrożeniowe, aby jednocześnie chronić bioróżnorodność, redukować zanieczyszczenia i wspierać transformację niebieskiej gospodarki w kierunku zrównoważonego rozwoju.

Misja koncentruje się na takich wyzwaniach jak:

• degradacja siedlisk morskich i słodkowodnych oraz spadek bioróżnorodności, wymagające mapowania i odtwarzania ekosystemów, w tym w powiązaniu z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych
• zanieczyszczenia przenoszone „od źródła do morza” (składniki biogenne, chemikalia, plastik i mikroplastik) oraz potrzeba systemowych rozwiązań ograniczających ich dopływ do wód,
• nasilające się skutki zmian klimatu wpływające na strefy przybrzeżne i nadrzeczne – erozja, powodzie, susze, wzrost poziomu wód – zagrażające społecznościom lokalnym i infrastrukturze,
• konieczność przestawienia sektorów zależnych od zasobów wodnych (rybołówstwo, akwakultura, porty, transport, turystyka) na model bardziej odporny, niskoemisyjny i cyrkularny.

Działania Misji w programie prac na lata 2026–2027 obejmują:

• duże projekty demonstracyjne w basenach morskich i dorzeczach, dotyczące m.in. mapowania i oceny stanu siedlisk morskich, ochrony i odtwarzania ekosystemów oraz ograniczania zanieczyszczeń od źródła do morza,
• inicjatywy na rzecz zielonych, cyrkularnych i odpornych portów, a także rozwój regionalnych komponentów Europejskiego Cyfrowego Bliźniaka Oceanu, wspierających planowanie i zarządzanie w oparciu o dane,
• działania wzmacniające odporność obszarów nadbrzeżnych, wysp i terenów nadrzecznych na zmiany klimatu, z wykorzystaniem rozwiązań opartych na przyrodzie i zintegrowanego planowania przestrzennego,
• promowanie rozwiązań bazujących na cyrkularności w łańcuchach dostaw żywności z morza oraz rozwój bardziej zrównoważonych modeli zarządzania zasobami rybnymi i akwakulturą.

Misja kładzie duży nacisk na współpracę międzyuczelnianą, międzysektorową i międzyregionalną – angażuje naukowców, administrację, przedsiębiorstwa, porty, organizacje społeczne oraz społeczności lokalne. Ważnym elementem jest także edukacja i włączanie obywateli w działania na rzecz wód, co ma przełożyć się na zdrowsze ekosystemy, bezpieczniejsze i bardziej odporne społeczności oraz trwałą, innowacyjną niebieską gospodarkę w Europie.

Partnerstwa europejskie

W obszarze Żywność, biogospodarka, zasoby naturalne, rolnictwo i środowisko działa szereg partnerstw europejskich, których celem jest wspieranie badań i innowacji na rzecz zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska oraz transformacji systemów żywnościowych. Partnerstwa te umożliwiają udział w międzynarodowych konkursach i projektach badawczo-innowacyjnych prowadzonych we współpracy z najlepszymi zespołami naukowymi i przemysłowymi w Europie.

Skupiają się one m.in. na odbudowie bioróżnorodności, zwiększaniu odporności systemów żywnościowych, rozwoju biogospodarki obiegu zamkniętego, ochronie zasobów wodnych i morskich, cyfryzacji rolnictwa oraz wzmacnianiu zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi.

Lista partnerstw:

• Circular Biobased Europe Joint Undertaking (CBE JU)
• R&I in the Mediterranean Area (PRIMA)
• Biodiversa+
• Climate Neutral, Sustainable & Productive Blue Economy
• Water4All
• Animal Health & Welfare
• Accelerating Farming Systems Transitions (Agroecology)
• Agriculture of Data
• Safe and Sustainable Food Systems
• Forests and Forestry for Sustainable Future

Partnerstwa te stanowią ważny instrument realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu, strategii „Od pola do stołu”, strategii bioróżnorodności oraz polityk dotyczących gospodarki wodnej, morskiej i leśnej. Udział w nich daje możliwość współtworzenia europejskich agend badawczych oraz zdobycia finansowania na ambitne, międzynarodowe projekty.

Projekt CARE4BIO

Projekt CARE4BIO jest sieciową inicjatywą ponad 20 Krajowych Punktów Kontaktowych dla klastra 6 w programie Horyzont Europa. Jego celem jest wspieranie wnioskodawców poprzez dostarczanie informacji, narzędzi i wskazówek ułatwiających przygotowanie konkurencyjnych projektów badawczych i innowacyjnych.
CARE4BIO organizuje również wydarzenia networkingowe, w tym brokerskie oraz warsztaty, które pomagają tworzyć konsorcja i rozwijać pomysły projektowe w ramach konkursów klastra 6.