Horyzont Europa, flagowy program badawczo-innowacyjny Unii Europejskiej (UE) na lata 2021-2027, jest głównym motorem korzyści ekonomicznych i społecznych Europy. Jak wynika z ewaluacji Komisji Europejskiej, do 2024 r. każde zainwestowane przez europejskie społeczeństwo euro, wygeneruje dzięki programowi Horyzont Europa do sześciu euro korzyści dla obywateli UE oraz do 11 euro wzrostu europejskiego PKB.
Z całkowitym budżetem wynoszącym 93,5 miliarda euro, Horyzont Europa stoi w centrum europejskiej konkurencyjności i siły innowacyjnej. Komisja Europejska właśnie opublikowała ocenę śródokresową programu (po trzech latach jego funkcjonowania) i jest ona dość optymistyczna.
Wpływ: Do stycznia 2025 r. Horyzont Europa sfinansował ponad 15 tysięcy projektów o łącznym budżecie ponad 43 mld euro. Inicjatywy takie jak autobusy elektryczne z ogniwami paliwowymi w europejskich miastach, nowe antybiotyki i dostępne technologie sztucznej inteligencji dla społeczności naukowej obrazują namacalny wpływ programu na życie Europejczyków.
Naukowa doskonałość: 80% projektów finansowanych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC) doprowadziło do przełomów naukowych lub znaczących postępów. Od momentu ich uruchomienia w 1984 r., programy badawcze i innowacyjne UE wsparły 35 laureatów Nagrody Nobla.
Innowacje: Każde euro zainwestowane w innowacyjne firmy przez Fundusz Europejskiej Rady ds. Innowacji (EIC Fund) przyciągnęło ponad trzy euro od prywatnych inwestorów. Pokazuje to, że EIC – nowość w ramach Horyzontu Europa – jest przełomem we wsparciu UE dla startupów i scaleupów.
Uczestnictwo: Wysiłki mające na celu zmniejszenie luki badawczo-innowacyjnej między państwami członkowskimi UE przynoszą pozytywne rezultaty. Udział projektów współpracy obejmujących kraje „wideningowe” (te o niższej wydajności w zakresie badań i innowacji, w tym PL) wzrósł do 58%. Jest to znaczący wzrost w porównaniu do 47% w ramach poprzedniego programu – Horyzont 2020.
Uproszczenie: Szacuje się, że szeroko stosowane w HE finansowanie ryczałtowe (lump sum) zmniejsza koszty administracyjne beneficjentów od 14% do 30% w trakcie trwania projektu. Powoduje to oszczędność do 63 mln euro we wszystkich podpisanych dotychczas projektach ryczałtowych. Finansowanie ryczałtowe eliminuje wymogi dotyczące sprawozdawczości finansowej, co czyni je szczególnie atrakcyjnym dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz nowicjuszy.
Co dalej?
Komisja Europejska wykorzysta wnioski z oceny śródokresowej, aby zwiększyć skuteczność swoich polityk i programów. Przyszłe programy pracy Horyzontu Europa będą miały na celu uproszczenie procesu aplikacyjnego i realizacji projektów. Ukierunkowane inwestycje będą nadal wspierać badaczy i przedsiębiorców po to, aby przyciągać i zatrzymywać talenty. Ulepszone formuły współpracy zbliżą interesariuszy, pomagając w przekładaniu wiedzy i wyników na sukces rynkowy.
Ocena śródokresowa opiera się na rozległej analizie ilościowej i jakościowej. Jest ona m.in. oparta na otwartych konsultacjach publicznych, które przyniosły prawie 1 700 odpowiedzi oraz ponad tysiącu wywiadów z beneficjentami projektów, przedstawicielami Komisji Europejskiej, niezależnymi ekspertami, krajowymi przedstawicielami oraz organami wdrażającymi, a także na ankietach przeprowadzonych zarówno z tymi wnioskodawcami, którym udało się zdobyć grant z Horyzontu Europa, jak i tymi, którym się to nie udało.
Więcej informacji:
