Twoja przeglądarka nie obsługuje skryptów JavaScript - działanie strony jest mocno ograniczone.

Minister Jarosław Gowin zaprezentował Konstytucję dla Nauki po konsultacjach

  • Opublikowano: 22 stycznia 2018
  • Autor: redakcja

System szerokiego wsparcia dla uczelni regionalnych, pakiet na rozwój polskich czasopism, niewydłużanie studiów niestacjonarnych, czy urlopy rodzicielskie dla doktorantów – to jedne z kluczowych efektów konsultacji tzw. Konstytucji dla Nauki. 22 stycznia 2018 r. wiceprezes Rady Ministrów i minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin przedstawił projekt ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w auli warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Projekt tzw. Ustawy 2.0, nazywanej też Konstytucją dla Nauki jest efektem blisko dwóch lat prac ze środowiskiem akademickim, z czego ostatnie cztery miesiące poświęcono na konsultacje społeczne i międzyresortowe. Cała reforma ma za zadanie uwolnić potencjał i możliwości polskiej nauki, a także znacząco podnieść jakość kształcenia studentów i doktorantów.

– Dzięki szczeremu, rzetelnemu i zakrojonemu na wielką skalę dialogowi mamy jeszcze lepszy projekt niż kilka miesięcy temu – podkreślił w poniedziałek minister Gowin, prezentując zaktualizowaną Konstytucję dla Nauki. Pierwotny projekt Ustawy 2.0 wicepremier przedstawił podczas Narodowego Kongresu Nauki we wrześniu 2017 r. Potem resort nauki czekał na uwagi, w ramach konsultacji. Jak poinformował w poniedziałek Gowin, w sumie wpłynęło ponad 3300 uwag, a dyskusje nad ostateczną wersją projektu trwały do ostatnich dni.

System szerokiego wsparcia dla uczelni regionalnych

Jednym z priorytetów reformy jest zrównoważony rozwój szkolnictwa wyższego. W efekcie konsultacji społecznych uznano, że regiony powinny otrzymać jeszcze większe wsparcie. W ten sposób propozycję konkursu na dodatkowe finansowanie Regionalnych Inicjatyw Doskonałości rozszerzono o kolejne propozycje, takie jak m.in. Dydaktyczne Inicjatywy Doskonałości.  – Wraz z Konstytucją dla Nauki wprowadzamy przełomowy i bezprecedensowy w historii Polski po 1989 roku system szerokiego wsparcia uczelni regionalnych – podkreślił Jarosław Gowin, prezentując projekt.

Polska nauka – polskie czasopisma

Nowością w stosunku do pierwotnego projektu jest wyjście naprzeciw oczekiwaniom środowiska humanistów, jeżeli chodzi o ewaluację czasopism naukowych. – Chcemy, aby polskie czasopisma i dorobek polskiej nauki w jak największym stopniu wpływał na kształt nauki światowej. Zależy nam na obecności polskich czasopism w międzynarodowych bazach. (…) Aby zwiększyć zakres obecności czasopism humanistycznych i społecznych w międzynarodowym obiegu naukowym uruchomimy specjalny konkurs grantowy dla 250 najlepszych czasopism. Te czasopisma otrzymają znaczące wsparcie finansowe ze strony ministerstwa oraz będą punktowane tak, jak gdyby już znalazły się w bazach międzynarodowych  – powiedział szef resortu nauki.

Szkoły doktorskie – urlopy rodzicielskie dla doktorantów oraz zapewnione stypendia

Konstytucja dla Nauki całkowicie przebudowuje model kształcenia doktorantów w Polsce. Propozycja zaprezentowana we wrześniu minionego roku spotkała się z dużym zainteresowaniem i poparciem środowiska, które dostrzega problemy obecnego systemu. Mimo dynamicznego wzrostu liczby doktorantów po 2008 r. w znikomym stopniu zmieniła się liczba nadawanych stopni doktora, która zatrzymała się na poziomie 6 tys. rocznie. Liczba ta jest relatywnie niska, w porównaniu do krajów rozwiniętych. – Uczelnie powinny być kuźnią przyszłych polskich elit. To jedno z kluczowych wyzwań reformy. Dlatego wprowadzamy szereg rozwiązań, które mają zapewnić wysoki poziom studiów oraz zagwarantować doktorantom optymalne warunki do prowadzenia badań naukowych – podkreślał szef resortu nauki jeszcze w minionym roku.

Konstytucja dla Nauki przede wszystkim wprowadza szkoły doktorskie, dostępne jedynie w formie stacjonarnej, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości trybu eksternistycznego. Kluczowe jest jednak zapewnienie znaczącego wsparcia przyszłych doktorantów. Każdy z nich otrzyma od państwa stypendium, a także będą mogli korzystać z urlopów rodzicielskich – macierzyńskich i ojcowskich na zasadach identycznych, jak u osób zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę. To ostatnie rozwiązanie jest wynikiem konsultacji społecznych.

Zaoczni nie będą studiować dłużej

Studenci studiów niestacjonarnych nie będą musieli dłużej studiować – ministerstwo wzięło pod uwagę liczne głosy sprzeciwu, dlatego wycofało się z zapowiadanego w zeszłym roku rozwiązania. Konstytucja dla Nauki nie tylko utrzyma dotychczasowe przywileje studenckie – jak na przykład zniżki na komunikację – ale również będzie skuteczniej chronić studentów. Wszystko za sprawą kar finansowych dla uczelni za nielegalne pobieranie lub podwyższanie opłat lub kar za zwłokę w wydaniu dyplomu.

W ustawie dano również szkołom wyższym możliwość wprowadzenia egzaminów wstępnych (przy czym wynik rekrutacji będzie zawsze w co najmniej połowie zależał od egzaminu maturalnego – a więc minimum 50 proc. punktów będzie pochodzić z matury, a 50 proc. z egzaminów wstępnych).

Nowe ścieżki kariery akademickiej i zniesienie obowiązku habilitacji

Konstytucja dla nauki tworzy równorzędną ścieżkę kariery dla wybitnych dydaktyków. Dotychczas na stanowisku odpowiadającemu stanowisku profesora uczelni – profesora nadzwyczajnego – można było zatrudnić, co do zasady, osobę posiadającą co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego. Reforma udrażnia ścieżkę dydaktyczną kariery akademickiej: aby realizować swój awans zawodowy do szczebla stanowiska profesora uczelni, nauczyciel akademicki nie będzie musiał posiadać habilitacji. Nowym rozwiązaniem wprowadzanym przez reformę jest ułatwiony proces uzyskiwania habilitacji dla najwybitniejszych badaczy, którzy uzyskają prestiżowe granty naukowe.

Wyższe płace dla nauczycieli akademickich

Projekt ustawy przewiduje zwiększenie wynagrodzeń dla nauczycieli akademickich oraz uzależnienie ich wysokości od przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. – W ten sposób środowisko akademickie będzie beneficjentem wzrostu gospodarczego, który odbywa się w całej Polsce. Wpływ na ten wzrost, mają również naukowcy  – podkreślił minister nauki.

Jak zapowiedział, MNiSW chce zaproponować rządowi ścieżkę dochodzenia do poziomu finansowania nauki i szkolnictwa wyższego aż do roku 2025 do poziomu 1,8 proc. PKB. – To by oznaczało, że w przyszłym roku łączny poziom finansowania nauki i szkolnictwa wyższego powinien wzrosnąć o blisko 2 mld zł – opisał. Jego zdaniem, nowoczesnej gospodarki i nowoczesnego państwa nie da się zbudować bez zwiększenia nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe.

Zwiększenie autonomii uczelni

Konstytucja dla Nauki łączy się ze zwiększeniem znaczenia statutu uczelni oraz roli rektora. W rozwoju szkoły wyższej ma pomóc nowy organ – rada uczelni, która w ponad połowie będzie się składać z przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego. Jednocześnie dochowana zostaje najważniejsza tradycja akademicka – to sama wspólnota uczelni będzie dokonywała wyboru władz szkoły. Dodatkowo uczelnia będzie oceniana jako całość, a nie jako poszczególne wydziały, co spowoduje wzmocnienie współpracy pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami nauk oraz otworzy nowe możliwości.

– Odchodzimy od pojęcia uczelnia federacyjna na rzecz pojęcia federacja uczelni – zwrócił uwagę minister Gowin. Federacja uczelni – podkreślił – zapewnia większą autonomię. Federacje będą mogły tworzyć tylko uczelnie akademickie i na terenie całej Polski, a nie tylko w obrębie danego regionu.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przekazało zaktualizowany projekt Konstytucji dla Nauki pozostałym resortom. Na początku lutego odbędzie się konferencja uzgodnieniowa, a następnie projektem zajmie się Rada Ministrów. Resort nauki planuje, że ustawa wejdzie w życie 1 października 2018 roku.

Nowa ustawa ma zastąpić cztery obecnie obowiązujące ustawy: prawo o szkolnictwie wyższym, ustawę o zasadach finansowania nauki, o stopniach i tytule naukowym, a także ustawę o kredytach i pożyczkach studenckich. O połowę ma się też zmniejszyć liczba rozporządzeń, których obecnie jest ok. 80.

(Źródło: MNiSW , PAP)

Korzystanie ze strony oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie, niektóre mogą być już zapisane w przeglądarce. Więcej informacji można znaleźć na stronie: polityka prywatności.