INSTRUMENT FINANSOWY RSFF

Nowy instrument finansowy w 7PR
RISK-SHARING FINANCE FACILITY (RSFF)

Komisja Europejska (KE) i Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), na wniosek Rady Europejskiej z grudnia 2005r., uruchomiły nowy instrument finansowy - RSFF (Finansowy Instrument Podziału Ryzyka). Jego celem jest wspieranie badań naukowych i innowacyjności w Europie poprzez zwiększenie dostępu do funduszy dla ryzykownych projektów badawczo-rozwojowych i innowacyjnych (B+R). Podpisanie umowy pomiędzy KE i EBI dotyczącej RSFF nastąpiło w dniu 5 czerwca 2007r. Ze strony KE za implementację umowy odpowiada Dyrektor Generalny ds. Badań.

Innowacyjne kredyty dla innowacyjnych projektów
Komisarz Potočnik określił RSFF jako "wielką innowację w 7PR". Ponieważ projekty B+R, w porównaniu do projektów tradycyjnych, obarczone są wysokim ryzykiem, instytucje i rynki finansowe niechętnie je finansują. Opierając się na doświadczeniu z rynku amerykańskiego, stworzono mechanizm finansowania bazujący na kredytach, jako instrumentach o niewykorzystanym potencjale w zakresie finansowania badań w Europie. RSFF bazuje na zasadzie podziału ryzyka kredytowego między KE i EBI. Do zwiększenia wolumenu kredytów udzielanych przez EBI na realizację projektów B+R o wyższym poziomie ryzyka wykorzystane będą środki z 7PR. RSFF nie dostarcza grantów, nie jest też mechanizmem ryzyka kapitałowego, typu venture capital, ale oparty jest na udzielaniu kredytów i gwarancji. Zaangażowanie EBI w ramach RSFF może być bezpośrednie (kredyty o wartości co najmniej 7,5 mln Euro, udzielane bezpośrednio przez EBI) i pośrednie (mniejsze kredyty o wartości poniżej 7,5 mln Euro udzielane przez banki krajowe współpracujące z EBI, jako gwarantem tych kredytów). Kredyty będą mogły być wykorzystane na pokrycie do 50% kosztów projektu. Z punktu widzenia zaangażowania KE jest to dodatkowy mechanizm zwiększający dostęp do kredytów i gwarancji na finansowanie projektów wysokiego ryzyka w sferze B+R, zgodnych z celami 7PR i mających silny wymiar europejski. Stanowi on uzupełnienie istniejących instrumentów pomocowych, włączywszy krajowe i unijne dotacje oraz dług rynkowy i finansowanie kapitałem.

Jak można zrobić więcej mniejszym nakładem?
RSFF jest przykładem skutecznej współpracy dwóch instytucji UE w celu wspierania europejskiej konkurencyjności. KE i EBI przekażą do mechanizmu po miliardzie Euro w okresie 2007-2013r. Zwiększając możliwości EBI w zakresie udzielania pożyczek na projekty B+R, zakłada się, że RSFF uwolni miliardy Euro dodatkowych funduszy pochodzących z sektora prywatnego na finansowanie tych działań.



Wysokość rezerw i alokacji kapitału zależy od oceny ryzyka kredytowego operacji przeprowadzonej przez EBI (nigdy nie wyższa niż 50% początkowej wartości nominalnej kredytu). KE posiada prawo sprzeciwu dla pewnych operacji, natomiast EBI - możliwość finansowania dowolnych operacji w ramach RSFF, w ramach wkładu własnego.

	2007-2010			2011-2013
Komponenty 7PR:	2007-2008	2009	2010	2011	2012	2013	2007-2013
Program "Współpraca"	160	120	120	200	160	40	800
Program "Możliwości"	40	30	30	50	40	10	200
Razem	200	150	150	250	200	50	1 000
	500			500

Wieloletni plan wdrażania RSFF

Wkład finansowy KE pochodzić będzie z 7PR - 800 mln Euro z programu szczegółowego "Współpraca" oraz 200 mln Euro z programu "Możliwości" (w części Infrastruktura Badawcza). Jeżeli popyt na kredyty dofinansowywane z RSFF będzie niższy niż zakładany, niewykorzystana część wkładu Komisji zostanie przeznaczona na sfinansowanie tradycyjnych projektów w 7PR.

Zarządzanie RSFF
EBI stosuje sprawdzone standardowe procedury i metodologię oceny ryzyka kredytowego. Ryzyko KE ograniczone jest do tworzonych rezerw i alokacji kapitału w ramach wkładu KE - nie zaś do kwot udzielanych kredytów. Śródokresowy przegląd nowego mechanizmu finansowego ("mid-term review") ma zostać przeprowadzony po 2010r., pod nadzorem tzw. Steering Group - składającej się z członków mianowanych przez KE i EBI - odpowiadającej za kierownictwo strategiczne. Wprowadzono limit kosztów administracyjnych jakie ponosić będzie KE w ramach RSFF (4% wkładu KE, z możliwością rozszerzenia o dodatkowe 2%, przy spełnieniu odpowiednich warunków).

Beneficjenci i korzyści
Wszystkie osoby prawne, włączając małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), większe firmy, organizacje badawcze, z włączeniem szkół wyższych, wspólne inicjatywy technologiczne i podmioty z obszaru Partnerstwa Publiczno-Prywatnego będą mogły skorzystać z tych środków. RSFF jest otwarty zarówno dla pojedynczych podmiotów, jak i podmiotów prawnych reprezentujących projekty B+R, o ile potwierdzona będzie ich zdolność do zaciągania długu. Oprocentowanie kredytów udzielanych przez EBI w ramach RSFF powinno być na atrakcyjnym poziomie dzięki: mniejszemu kosztowi pozyskania przez EBI środków na rynkach finansowych (bardzo wysoka wiarygodność finansowa EBI) oraz rezygnacji EBI z zysku (status banku non-profit).

Kwalifikowalność
Szczegółowe kryteria i zasady kwalifikowalności określone są w RSFF Eligibility Check List i bazują na: systemie eliminacji - kryteria dotyczą: aspektów etycznych, badań w zakresie energii nuklearnej i zbrojeń; automatycznej akceptacji (projekty dofinansowywane z 7PR lub dobrze ocenione, lecz nie dofinansowane, takie jak wspólne inicjatywy technologiczne, projekty typu "collaborative" i infrastruktury badawcze, projekty w ramach programu EUREKA). RSFF ma być dostępny również dla MŚP (Research for benefis of SMEs - zgodne z celami programu "Współpraca"). Z możliwości ubiegania się o kredyty w ramach RSFF wyłączone są projekty skoncentrowane na innowacjach komercyjnych (zawierających ponad 1/3 innowacji komercyjnych), będące poza zakresem tematów i aktywności przewidzianych w 7PR - z wyjątkiem specyficznych projektów dla MŚP.

Implementacja RSFF (stan na wrzesień 2009r.)
EBI koncentruje się na następujących sektorach (nie wykluczając pozostałych): Inżynieria/Transport, Energia, ICT, Life Sciences i Infrastruktury badawcze. 10 lipca 2007r. nastąpiło podpisanie pierwszej umowy kredytowej w ramach RSFF z austriacką firmą AVL List GmbH (koordynatorem Europejskiej Platformy Technologicznej Systemów Wbudowanych - ARTEMIS) na finansowanie badań w dziedzinie technologii systemów napędowych w latach 2007-2009 (30 mln Euro). W czerwcu 2009r. podsumowano dwuletni okres implementacji RSFF. Z 37 projektów przedłożonych przez EBI, 33 zostało zakwalifikowanych w ramach wkładu KE i w przypadku 23, nastąpiło podpisanie umów na łączną kwotę 1,7 mld EUR. Znacząco zwiększyło się pokrycie geograficzne i dywersyfikacja sektorów. Z RSFF korzystają obecnie podmioty z 15 krajów (bez Polski). Nie finansowane są przy tym projekty z obszaru infrastruktur badawczych.

Wnioski i perspektywy dla polskich podmiotów (stan na wrzesień 2009r.)
Planuje się, że kwota transakcji podpisanych na koniec 2009r. osiągnie poziom 2-2,5 mld EUR, pokrycie geograficzne zwiększy się do 20 krajów i pojawia się pierwsze transakcje w obszarze Infrastruktur badawczych. Udział Polski w portfelu RSFF na koniec 2009r. przewiduje się na poziomie 3,2%. Przygotowywane są transakcje dotyczące finansowania mniejszych projektów za pośrednictwem polskich banków współpracujących z EBI. RSFF jest jednym z narzędzi zaproponowanych przez KE w Europejskim Planie Naprawy Gospodarczej do stymulowania i wspierania inwestycji w B+R. Budżet RSFF na 2009r. będzie zwiększony o kwotę 70 mln EUR poprzez przesunięcie z budżetu roku 2010. Średnio-okresowy przegląd działania RSFF (the Mid-term Review) planowany jest na 2-gą połowę 2010r. Podpisane umowy w ramach RSFF potwierdzają silną współpracę EBI z Europejskimi Platformami Technologicznymi (EPT), a więc wykorzystanie mechanizmu skoncentruje się na dużych projektach z udziałem przemysłu. Finansowanie mniejszych projektów (kredyty poniżej 7,5 mln EUR) następuje we współpracy EBI z lokalnymi bankami krajowymi. Pomimo dużych wysiłków, cały czas mamy do czynienia z niechęcią banków do ponoszenia części ryzyka. Rysuje się możliwość skorzystania z tego instrumentu w przypadku Polskich Platform Technologicznych, które bądź będą uczestniczyły w dużych projektach wygenerowanych przez EPT, bądź wygenerują własne inicjatywy badawcze. Przykładowe potencjalne tematy to: Wspólna Inicjatywa Technologiczna Czystego Węgla lub strategiczne badania w zakresie aeronautyki (Dolina Lotnicza), czy motoryzacji (ekologiczne samochody).

Gdzie sięgać po informacje?
Informacja o RSFF jest rozpowszechniana poprzez prezentacje KPK i rozprowadzanie otrzymanego z KE folderu dot. RSFF w czasie dni informacyjnych, na spotkaniach organizowanych dla Polskich Platform Technologicznych, bezpośrednich spotkaniach z firmami oraz konferencjach organizowanych/współorganizowanych przy współpracy z EBI/KE:

• "Wspólna Inicjatywa Technologiczna dla Czystego Węgla. Instrumenty finansowania UE wspierające rozwój inicjatyw technologicznych", Warszawa, Sejm, 23.03.2007r.
• "Clean Coal Technology Conference: Geological aspects of underground carbon storage and processing", Kraków-Katowice, 17-18.03.2008r.
• Kongres Polskich Platform Technologicznych, 20.06.2008r.
• Konferencja "Finansowanie badań, rozwoju i innowacji - kluczem do przyszłości", Warszawa, Hotel Bristol, 06.11.2008r.
• Konferencja "Clean Coal and Nuclear Technologies for Combating Climate Change", Będlewo - Poznań, 7-9.12.2008r.